Doanh nghiệp Việt tìm hiểu thị trường Caribe nên bắt đầu từ việc hiểu rằng đây không phải một thị trường mà là nhiều thị trường rất nhỏ, phần lớn nói tiếng Anh, nhập khẩu hầu hết hàng tiêu dùng, và gắn chặt với du lịch. Từ đó đi thực địa, tìm đối tác phân phối có mạng lưới trong khu vực, và thử với những lô hàng nhỏ trước khi cam kết lớn.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Chuỗi tập này nói về việc mở thị trường mới, từ đưa sản vật một vùng ra thành phố lớn cho tới làm ăn ở nước xa. Tập đầu, mình bắt đầu từ nơi xa nhất đã nhắc trong podcast: vùng Caribe. Không phải vì đó là thị trường dễ, mà vì nó dạy nhiều điều về việc nhìn một thị trường lạ.
Caribe không phải một thị trường
Sai lầm đầu tiên khi nhìn từ xa là coi Caribe như một khối. Thực ra đó là hàng chục quốc gia và vùng lãnh thổ, nói nhiều thứ tiếng: tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Hà Lan. Mỗi nơi có luật lệ, thuế quan, thói quen tiêu dùng riêng.
Nhiều quốc đảo có dân số rất nhỏ. Một thị trường vài chục nghìn hay vài trăm nghìn dân thì không thể tiêu thụ những lô hàng lớn như doanh nghiệp Việt quen làm với các thị trường lớn.
Có những khối hợp tác khu vực, như cộng đồng các nước Caribe nói tiếng Anh, có những thỏa thuận về thương mại nội khối. Hiểu những khối này giúp biết nếu vào được một nước thì có thể đi tiếp sang nước nào.
Nên câu hỏi đầu tiên không phải là bán gì cho Caribe, mà là bán gì cho nước nào, qua cửa nào.
Một thị trường nhập khẩu và sống nhờ du lịch
Phần lớn quốc đảo Caribe nhập khẩu hầu hết thực phẩm, đồ dùng, vật liệu xây dựng. Sản xuất trong nước nhỏ, đất đai hạn chế. Điều đó mở ra cơ hội cho hàng nhập khẩu.
Nhưng họ nhập chủ yếu từ những nguồn gần và quen: Bắc Mỹ, các nước láng giềng lớn, châu Âu. Hàng từ Việt Nam đi rất xa, qua nhiều chặng trung chuyển, chi phí vận chuyển và thời gian là những rào cản thật.
Du lịch là động lực lớn của nhiều nền kinh tế Caribe. Khách sạn, khu nghỉ, nhà hàng là những khách hàng lớn. Họ cần thực phẩm, đồ trang trí, đồ nội thất, vật tư. Một số mặt hàng Việt Nam có thế mạnh như đồ gỗ, đồ thủ công, một số nông sản chế biến có thể tìm được chỗ đứng ở phân khúc này.
Mình không nói chắc mặt hàng nào sẽ thành công. Đó là việc của khảo sát thực tế.
Đi thực địa trước khi gửi hàng
Không có cách nào hiểu một thị trường xa tốt hơn là đi tới. Đi chợ, đi siêu thị, xem hàng gì đang bán, giá thế nào, từ đâu tới. Nói chuyện với chủ cửa hàng, với người quản lý khu nghỉ, với các nhà nhập khẩu.
Chuyến đi đầu tiên không phải để ký hợp đồng mà để học. Ghi lại những gì thấy, những câu hỏi người ta đặt ra, những gì họ phàn nàn về nguồn hàng hiện tại.
Hội chợ thương mại khu vực, các phòng thương mại, các cơ quan thương vụ của Việt Nam phụ trách khu vực là những đầu mối hữu ích. Họ có thể giới thiệu những đối tác đã được kiểm chứng phần nào.
Chi phí một chuyến đi xa không nhỏ. Nhưng so với việc gửi cả một chuyến hàng lớn tới một thị trường mình không hiểu rồi không bán được, thì chuyến đi là rẻ.
Thử nhỏ, học nhanh
Khi đã có đối tác và có mặt hàng tiềm năng, hãy thử với lô hàng nhỏ. Có thể ghép hàng với doanh nghiệp khác, có thể gửi hàng mẫu, có thể bán qua một nhà phân phối đã có mạng lưới.
Lô hàng nhỏ giúp học được rất nhiều: thủ tục nhập khẩu thực tế ra sao, hàng có bị hư hại trên đường không, người mua phản ứng thế nào với bao bì, giá cả, chất lượng.
Sau vài lô thử, bạn sẽ biết có nên đi tiếp không. Có khi câu trả lời là không, và đó cũng là một kết quả tốt, vì bạn đã không bỏ quá nhiều tiền.
Mở thị trường xa là một hành trình dài. Người kiên nhẫn, học từ từng lô hàng, thường đi xa hơn người lao vào với một cam kết lớn. Nếu bạn có một sản phẩm muốn đưa tới bên kia địa cầu, bạn đã hỏi người ở đó cần gì chưa?
Caribe và những mối liên hệ khác
Với một số doanh nghiệp và gia đình Việt, mối quan tâm tới Caribe không chỉ là thương mại hàng hoá. Có người quan tâm tới đầu tư, tới các chương trình quốc tịch, tới việc dùng một nước Caribe làm cửa ngõ đi tiếp sang các thị trường khác.
Mỗi mối quan tâm đó có những quy tắc riêng, và mình sẽ nói về một vài trong số đó ở các tập tiếp theo, như thị thực nhà đầu tư, như kiểm tra pháp lý khi làm ăn ở nước khác.
Điểm chung là: đừng để khoảng cách làm mình mơ hồ. Càng xa càng phải cụ thể: cụ thể về luật, về người, về tiền, về hàng.
Và luôn nhớ rằng những gì nghe được từ người đang bán dịch vụ cho mình cần được kiểm chứng bằng nguồn độc lập.
Câu hỏi thường gặp
Hàng Việt Nam có xuất khẩu sang Caribe được không?
Có thể, nhưng khoảng cách xa, chi phí vận chuyển cao, thị trường nhỏ và cạnh tranh với nguồn hàng gần hơn. Cần khảo sát kỹ từng nước, tìm đối tác phân phối và bắt đầu với lô nhỏ.
Tìm đối tác ở Caribe qua kênh nào?
Hội chợ thương mại khu vực, phòng thương mại các nước, cơ quan thương vụ Việt Nam phụ trách khu vực, và những chuyến đi thực địa. Luôn kiểm tra lai lịch đối tác trước khi giao dịch lớn.
Thanh toán với đối tác Caribe thế nào cho an toàn?
Dùng các phương thức thanh toán quốc tế qua ngân hàng có bảo đảm, như thư tín dụng cho lô lớn. Tránh giao hàng trước khi có bảo đảm thanh toán với đối tác mới.
Mặt hàng nào của Việt Nam có cơ hội ở Caribe?
Không có câu trả lời chung. Những mặt hàng phục vụ ngành du lịch và khách sạn, hoặc những thứ Việt Nam có thế mạnh về giá và chất lượng, có thể đáng khảo sát. Cần nghiên cứu thực tế từng nước.
Khối thị trường chung Caribe có ý nghĩa gì với nhà xuất khẩu?
Các khối hợp tác khu vực có thể có những thỏa thuận về thương mại nội khối, giúp hàng đã vào một nước dễ đi tiếp sang nước khác trong khối. Chi tiết nên tìm hiểu với chuyên gia thương mại quốc tế.
