Doanh nghiệp làm hàng xóm tốt ở một vùng mới bằng những việc nhỏ và đều đặn: giữ lối đi chung, không làm ồn lúc đêm khuya, góp sức khi làng có việc, mua hàng của làng, và trả lời nhanh khi hàng xóm phàn nàn. Những việc này được người dân nhớ lâu hơn một món quà lớn tặng trong ngày khai trương rồi thôi.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Tập cuối trong chuỗi về cộng đồng sở tại, mình muốn nói về một chuyện rất đời thường. Doanh nghiệp đến một vùng mới cũng giống một gia đình chuyển đến một xóm mới. Cách mình cư xử những ngày đầu quyết định mình được đón nhận hay bị xa lánh.
Món quà lớn không bằng việc nhỏ đều đặn
Nhiều doanh nghiệp nghĩ tới trách nhiệm với cộng đồng như những món quà lớn: xây một ngôi trường, tặng quà Tết cho các hộ nghèo, tài trợ lễ hội. Những việc đó tốt, nhưng chúng chỉ xảy ra một lần hay một năm một lần.
Còn quan hệ hàng xóm được xây bằng hàng ngày. Xe của công ty có chạy chậm khi qua làng không. Nhân viên có chào người dân không. Tiếng nhạc có tắt lúc mười giờ đêm không. Khi nhà bên cạnh có đám, công ty có cử người sang thắp nén nhang không.
Người dân sống cạnh doanh nghiệp mỗi ngày. Họ đánh giá doanh nghiệp qua những điều họ thấy mỗi ngày, không qua bản báo cáo trách nhiệm xã hội.
Một ngôi trường được tặng không bù được cho việc xe tải của dự án làm hỏng đường làng mà không sửa.
Giữ lối đi và không gian chung
Ở vùng quê, những lối đi, bến nước, bãi cỏ chăn bò, gốc cây to đầu làng là tài sản chung, được dùng qua nhiều thế hệ, dù có thể không có giấy tờ.
Khi doanh nghiệp rào đất của mình, nếu chặn mất một lối đi quen thuộc, người dân sẽ thấy bị xâm phạm, dù về pháp lý doanh nghiệp có thể đúng. Nên khảo sát kỹ những lối đi, những điểm mà người dân vẫn dùng trước khi rào, và tìm cách giữ lại, hoặc làm lối thay thế tốt hơn.
Với những dự án ven hồ, ven biển, việc giữ lối cho người dân xuống nước là đặc biệt quan trọng. Ngư dân cần xuống bến, trẻ con cần chỗ tắm, người già cần chỗ ngồi hóng mát.
Một dự án tư nhân hoá toàn bộ bờ hồ, bờ biển sẽ bị nhìn như kẻ chiếm đoạt, dù có tặng bao nhiêu quà.
Mua của làng, thuê người làng
Một cách đơn giản để làm hàng xóm tốt là để tiền của mình chảy vào làng. Mua rau của các hộ trồng rau, mua gà của nhà nuôi gà, thuê xe của người trong làng chở khách, thuê thợ trong vùng sửa chữa.
Việc này có khi phiền hơn mua của một nhà cung cấp lớn ở thành phố. Chất lượng không đều, số lượng không ổn định. Nhưng doanh nghiệp có thể giúp các hộ cải thiện, cam kết mua đều để họ yên tâm sản xuất.
Khi người dân có thu nhập từ doanh nghiệp, họ có lý do để muốn doanh nghiệp thành công. Họ trở thành những người bảo vệ, giới thiệu, góp ý cho doanh nghiệp.
Và khách cũng thích. Được ăn rau vừa hái từ vườn bên cạnh, cá vừa đánh từ hồ, là một phần trải nghiệm mà khu nghỉ nào cũng muốn có.
Khi có phàn nàn: trả lời nhanh và thật
Dù cố gắng thế nào, sẽ có lúc hàng xóm phàn nàn. Tiếng ồn từ một bữa tiệc của khách, xe khách đỗ chắn cổng nhà dân, nước thải có mùi, nhân viên cư xử không đúng.
Cách doanh nghiệp phản ứng lúc đó quyết định rất nhiều. Trả lời nhanh, tới tận nơi, xin lỗi nếu mình sai, sửa ngay. Một phàn nàn được giải quyết tốt có thể biến thành lòng tin lớn hơn trước.
Ngược lại, lờ đi, đổ lỗi, hay trả lời kiểu đó là đất của công ty, sẽ biến một chuyện nhỏ thành chuyện lớn. Người dân sẽ đi tìm chính quyền, tìm báo chí, và câu chuyện lan ra.
Nên có một người cụ thể trong doanh nghiệp chịu trách nhiệm quan hệ với làng, người dân biết tên, có số điện thoại, và người đó có quyền giải quyết.
Góp sức khi làng có việc
Làng nào cũng có những lúc cần người: sửa đường sau lũ, dọn dẹp sau bão, tổ chức lễ hội, lo đám tang. Những lúc đó, doanh nghiệp góp người, góp xe, góp công, được nhớ rất lâu.
Không cần làm rầm rộ, không cần chụp ảnh đăng báo. Người dân biết ai đã tới giúp, và họ kể với nhau.
Doanh nghiệp cũng có thể mở cửa cho làng dùng những gì mình có: sân rộng cho lễ hội, phòng họp cho các buổi sinh hoạt, xe cứu thương hay máy phát điện khi khẩn cấp.
Một doanh nghiệp tốt ở vùng mới không chỉ là nơi kinh doanh, mà là một thành viên của làng. Nếu mai kia doanh nghiệp của bạn đóng cửa, người trong làng sẽ nói gì về bạn?
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nên dành bao nhiêu cho hoạt động cộng đồng?
Không có con số chuẩn. Quan trọng hơn số tiền là sự đều đặn và đúng nhu cầu. Nhiều việc tốt nhất không tốn tiền, như giữ lối đi, giữ yên tĩnh, trả lời phàn nàn nhanh.
Có nên tặng tiền trực tiếp cho người dân không?
Tặng tiền dễ gây so bì và tạo thói quen trông chờ. Thường tốt hơn là đóng góp vào những việc chung được cộng đồng chọn, hoặc tạo cơ hội thu nhập qua việc làm và mua hàng.
Nhân viên người ngoài vùng nên được dặn dò gì?
Nên được giới thiệu về phong tục, cách chào hỏi, những điều kiêng kỵ của vùng, và được nhắc rằng cách họ cư xử ngoài giờ làm cũng ảnh hưởng tới uy tín doanh nghiệp.
Làm sao biết doanh nghiệp đang được làng nhìn nhận thế nào?
Hỏi trực tiếp những người có uy tín trong làng, để ý thái độ người dân khi gặp nhân viên, và lắng nghe những chuyện được kể ở quán nước. Đừng chỉ dựa vào báo cáo của người quản lý.
Doanh nghiệp có nên tham gia vào chuyện nội bộ của làng?
Nên tránh đứng về phe nào trong những mâu thuẫn nội bộ. Doanh nghiệp có thể góp sức vào việc chung, nhưng các quyết định của làng nên để làng tự quyết.
