Trên đảo Phú Quý, ba thứ giới hạn quy mô du lịch nhiều nhất là điện, nước ngọt và rác. Điện đến từ lưới riêng của đảo, có tuabin gió cùng các nguồn khác. Nước ngọt đến từ giếng và nước mưa. Rác thì hoặc xử lý tại chỗ, hoặc phải chở vào bờ. Người dựng vùng cần tính mức dùng của dự án mình so với khả năng chung của cả đảo trước khi nghĩ tới mở rộng.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Những hàng tuabin gió trên đồi là một trong những hình ảnh khách hay chụp nhất ở Phú Quý. Nhưng với người dựng vùng, chúng còn là lời nhắc: trên đảo, mỗi kí lô oát giờ điện, mỗi lít nước, mỗi túi rác đều có giới hạn.
Điện trên đảo: lưới riêng, sức có hạn
Phú Quý không nối với lưới điện quốc gia bằng cáp như những đảo gần bờ. Đảo có hệ thống điện riêng, kết hợp điện gió với các nguồn khác để bảo đảm cung cấp. Những tuabin gió trên đảo đã trở thành biểu tượng.
Mình không nêu công suất cụ thể vì không có số liệu chắc chắn và nó có thể đã thay đổi. Điều quan trọng với người dựng vùng là hiểu: lưới điện riêng có sức chứa có hạn, và mỗi dự án mới lớn đều phải được tính vào đó.
Một khu nghỉ nhiều phòng có điều hoà, hồ bơi có máy bơm, nhà hàng có tủ đông lớn có thể làm tăng đáng kể phụ tải. Nếu nhiều dự án cùng mọc lên, lưới có thể không đáp ứng kịp, và cả đảo chịu mất điện.
Lời khuyên là làm việc sớm với đơn vị điện lực trên đảo về nhu cầu của dự án, thiết kế tiết kiệm điện, và cân nhắc lắp điện mặt trời có mái để tự cung cấp một phần.
Nước ngọt: tài nguyên quý nhất
Như mình đã nói trong tập về nước cho vùng đảo, nước ngọt trên đảo chủ yếu từ giếng và nước mưa. Lớp nước ngầm ngọt trên đảo mỏng và dễ nhiễm mặn nếu khai thác quá mức.
Người dân trên đảo đã quen dùng nước tiết kiệm, trữ nước mưa trong bể. Khi du lịch phát triển, nhu cầu nước tăng vọt: khách tắm nhiều hơn, khu nghỉ tưới cây, hồ bơi, giặt ủi.
Người dựng vùng có trách nhiệm không để khách của mình dùng hết nước của hàng xóm. Trữ nước mưa, tái sử dụng nước, thiết bị tiết kiệm, tránh hồ bơi lớn, là những điều nên làm.
Có những đảo đã phải đầu tư hệ thống xử lý nước biển. Đó là giải pháp tốn kém và có tác động môi trường. Tốt hơn là giữ nhu cầu ở mức mà nguồn tự nhiên chịu được, càng lâu càng tốt.
Rác: không có chỗ để giấu
Trên đất liền, rác có thể được chở đi xa, khuất mắt. Trên đảo nhỏ, rác không có chỗ để giấu. Hoặc được xử lý trên đảo, hoặc phải chở bằng tàu vào bờ, rất tốn kém.
Khi khách đông, rác nhựa tăng nhanh. Chai nước, hộp xốp, túi ni lông. Nếu không kiểm soát, rác sẽ xuất hiện trên bãi biển, trong các ghềnh đá, trôi ra biển.
Giảm rác từ nguồn trên đảo càng quan trọng. Khu nghỉ dùng bình nước lọc thay chai nhựa, nhà hàng không dùng hộp xốp, khuyến khích khách mang rác về đất liền.
Rác hữu cơ, đặc biệt là phụ phẩm từ hải sản, có thể ủ làm phân hoặc làm thức ăn chăn nuôi. Những giải pháp tại chỗ như vậy giảm gánh nặng chở rác.
Một đảo xanh là một lợi thế
Mình nghĩ Phú Quý có cơ hội để trở thành một hòn đảo được biết đến vì cách sống xanh. Điện gió đã là một phần hình ảnh. Nếu thêm vào đó là nước được dùng tiết kiệm, rác được xử lý tốt, bãi biển sạch, đảo sẽ có một câu chuyện rất đáng kể.
Khách ngày càng quan tâm tới những điều này. Một hòn đảo mà khách thấy được sự chăm chút về môi trường sẽ được nhớ và giới thiệu.
Nhưng câu chuyện phải thật. Không thể chỉ chụp ảnh tuabin gió rồi nói đảo xanh trong khi bãi rác lộ thiên nằm ngay sau đồi. Khách thông minh lắm.
Người dựng vùng có thể dẫn đầu bằng cách làm tốt ở cơ sở của mình, rồi rủ người khác cùng làm.
Tính sức chứa từ ba giới hạn
Khi đặt câu hỏi đảo nên đón bao nhiêu khách, câu trả lời nên đến từ ba giới hạn này, không phải từ số phòng có thể xây.
Điện đủ cho bao nhiêu phòng có điều hoà vào mùa nóng. Nước đủ cho bao nhiêu người vào tháng khô nhất. Rác xử lý được bao nhiêu tấn mỗi ngày, hoặc tàu chở được bao nhiêu.
Những câu hỏi này cần chính quyền, đơn vị điện, nước, môi trường cùng trả lời. Người dựng vùng có thể thúc đẩy việc hỏi, và tự giới hạn quy mô dự án của mình cho phù hợp.
Một hòn đảo nhỏ không thể lớn mãi. Câu hỏi thật sự là: đảo nên lớn tới đâu để vẫn là một nơi đáng sống cho người đảo và đáng đến cho khách?
Câu hỏi thường gặp
Phú Quý có điện lưới quốc gia không?
Đảo có hệ thống điện riêng, kết hợp điện gió và các nguồn khác. Thông tin cụ thể về kết nối và công suất nên hỏi đơn vị điện lực trên đảo vì có thể đã thay đổi theo thời gian.
Khách du lịch nên dùng nước thế nào khi ở đảo?
Tắm nhanh, tắt vòi khi không dùng, dùng lại khăn nhiều ngày thay vì giặt mỗi ngày. Những việc nhỏ này giúp giảm áp lực lên nguồn nước ngọt có hạn của đảo.
Rác trên đảo Phú Quý được xử lý ra sao?
Việc thu gom và xử lý do chính quyền địa phương tổ chức, một phần xử lý tại chỗ và một phần có thể cần chở vào bờ. Khách nên hạn chế rác nhựa và mang rác của mình về đất liền nếu có thể.
Có nên lắp điện mặt trời cho nhà nghỉ trên đảo?
Nên cân nhắc, vì đảo nhiều nắng và giúp giảm áp lực lên lưới điện chung. Hỏi đơn vị điện lực về quy định đấu nối và nhờ đơn vị lắp đặt khảo sát trước.
Tuabin gió có ảnh hưởng tới du lịch không?
Tuabin gió đã trở thành một hình ảnh quen thuộc và được nhiều khách chụp ảnh. Với nhiều người, chúng là biểu tượng của một hòn đảo dùng năng lượng sạch.
