Sản phẩm du lịch cho một vùng chưa ai biết nên bắt đầu bằng một trải nghiệm nhỏ, rõ ràng, chỉ vùng đó mới có, làm cho một nhóm khách cụ thể, rồi thử với vài đoàn thật và sửa. Đừng bắt đầu bằng một danh sách dài những điểm tham quan, vì khách không mua danh sách, họ mua một trải nghiệm đáng kể lại.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Chuỗi tập về du lịch vùng mới bắt đầu từ câu hỏi mà người dựng nào cũng gặp: vùng mình đẹp thật, nhưng khách đến đây thì làm gì? Hôm nay mình kể cách nghĩ từ một vùng trắng tới một sản phẩm khách chịu bỏ tiền và bỏ công đi xa.
Vì sao danh sách điểm tham quan không phải là sản phẩm?
Khi bắt đầu, người ta hay liệt kê: thác này, hồ kia, đồi nọ, làng bản, vườn cà phê. Rồi ghép chúng thành một tour hai ngày một đêm. Trên giấy trông đầy đủ, nhưng khách đi xong thường nhớ lờ mờ, vì mỗi điểm chỉ dừng một chút, chụp vài tấm ảnh, rồi lên xe.
Một sản phẩm du lịch tốt có một trung tâm, một khoảnh khắc mà khách sẽ kể lại. Đó có thể là lúc ngồi trên thuyền giữa hồ khi sương vừa tan, là bữa cơm trong nhà một gia đình bản địa, là buổi sáng theo ngư dân ra bến đón thuyền về. Mọi thứ khác xoay quanh khoảnh khắc đó.
Nói cách khác, trước khi hỏi khách đi đâu, hãy hỏi khách sẽ cảm thấy gì và nhớ gì.
Một vùng mới thường chỉ cần một khoảnh khắc như vậy làm thật tốt là đủ để bắt đầu. Những điểm khác có thể thêm dần.
Chọn nhóm khách đầu tiên cho đúng
Không có sản phẩm nào hợp với mọi khách. Một vùng mới, đường còn xấu, dịch vụ còn thô, thì nhóm khách đầu tiên nên là những người chịu được điều đó và thích điều đó. Người thích đi bộ đường dài, người thích chụp ảnh thiên nhiên, nhóm bạn trẻ thích khám phá, người muốn tìm nơi yên tĩnh để làm việc.
Những nhóm này dễ tha thứ những thiếu sót nhỏ, và thường rất nhiệt tình kể lại nếu họ thấy trải nghiệm đáng giá. Họ là người mở đường.
Sai lầm hay gặp là ngay từ đầu nhắm tới khách gia đình đông người, khách lớn tuổi, khách đoàn công ty. Những nhóm này cần dịch vụ ổn định, đường tốt, phòng ốc chuẩn. Đưa họ tới khi vùng chưa sẵn sàng, họ về sẽ kể những điều không hay.
Chọn đúng nhóm khách đầu tiên cũng giúp bạn biết phải chuẩn bị gì, đầu tư gì, nói gì trong quảng bá.
Thử với đoàn thật trước khi bán rộng
Trước khi đưa sản phẩm lên mạng bán rộng, mình luôn khuyên chạy thử với vài đoàn thật. Có thể là bạn bè của bạn bè, những người đi du lịch có kinh nghiệm, hoặc các đơn vị lữ hành nhỏ muốn khảo sát tuyến mới.
Trong những chuyến thử, hãy để ý những khoảnh khắc khách im lặng nhìn, khách rút điện thoại chụp, khách hỏi thêm. Đó là những chỗ sản phẩm đang chạm tới họ. Cũng để ý lúc khách mệt, khách chờ, khách nhìn đồng hồ. Đó là những chỗ cần sửa.
Sau mỗi chuyến, ngồi lại với khách, hỏi thật: điều gì đáng nhớ nhất, điều gì có thể bỏ, và nếu giới thiệu cho bạn bè thì sẽ nói gì.
Thường sau ba bốn chuyến thử, sản phẩm sẽ khác hẳn bản đầu tiên. Có điểm bị bỏ, có điểm được kéo dài, có trải nghiệm mới nảy ra từ gợi ý của khách.
Người địa phương là linh hồn của sản phẩm
Cảnh đẹp thì khách có thể tìm ở nhiều nơi. Nhưng một người lái đò kể chuyện về hồ, một bà cụ dạy nấu một món ăn, một anh thợ săn cũ giờ làm người dẫn đường giữ rừng, đó là thứ chỉ vùng này có.
Người dựng vùng giỏi đặt người địa phương vào trung tâm sản phẩm, không phải ở vai phụ. Họ được trả công xứng đáng, được hỗ trợ học cách đón khách, và được tôn trọng cách làm của họ.
Tuy vậy, đừng ép người địa phương biểu diễn. Một bữa cơm gia đình thật thì khách cảm nhận được, một màn trình diễn dàn dựng thì khách cũng cảm nhận được. Hãy để mọi thứ diễn ra tự nhiên nhất có thể.
Cũng nên nghĩ đến việc chia đều. Nếu chỉ một hai nhà được đón khách mãi, những nhà khác sẽ thấy bị bỏ rơi. Luân phiên và tạo cơ hội cho nhiều hộ là cách giữ hoà khí trong làng.
Mở rộng sản phẩm mà không làm loãng
Khi sản phẩm đầu tiên chạy tốt, tự nhiên sẽ có áp lực làm thêm: thêm tuyến, thêm điểm, thêm dịch vụ. Nên làm, nhưng làm có chọn lọc.
Mỗi sản phẩm mới nên phục vụ một nhóm khách khác, hoặc một mùa khác, chứ không phải lặp lại sản phẩm cũ với vài thay đổi nhỏ. Ví dụ sản phẩm mùa khô là đi bộ đồi cỏ, sản phẩm mùa mưa là ở nhà làm đồ thủ công, nấu ăn, nghe chuyện.
Cũng nên giữ sức chứa. Một trải nghiệm đẹp vì chỉ có vài người, khi thành vài chục người thì mất hết chất. Có khi nên nâng giá trị và giữ số khách nhỏ, thay vì hạ giá để bán cho nhiều người.
Vùng đất của bạn có một điều gì đó mà khi khách chạm vào, họ sẽ nhớ mãi. Việc của người làm du lịch là tìm ra nó và giữ cho nó nguyên vẹn qua từng đoàn khách.
Câu hỏi thường gặp
Vùng mới có nên hợp tác với công ty lữ hành lớn ngay từ đầu?
Nên bắt đầu với các đơn vị nhỏ hoặc chuyên tuyến mạo hiểm, khám phá, vì họ chịu được sự thô ráp ban đầu và cho góp ý thật. Công ty lớn thường cần sản phẩm ổn định và sức chứa lớn, hợp hơn ở giai đoạn sau.
Sản phẩm du lịch có cần đăng ký hay xin phép không?
Kinh doanh lữ hành, lưu trú, và một số hoạt động như chèo thuyền, leo núi thường có quy định riêng. Bạn nên hỏi sở văn hoá thể thao du lịch hoặc cơ quan quản lý du lịch ở địa phương trước khi bán cho khách.
Làm sao định giá một sản phẩm du lịch ở vùng mới?
Nên tính đủ chi phí thật, bao gồm công của người địa phương, rủi ro thời tiết và chi phí chuyến thử. Tránh bán rẻ để kéo khách, vì rất khó tăng giá lại sau này và người địa phương sẽ bị thiệt.
Một trải nghiệm du lịch tốt kéo dài bao lâu?
Không cần dài. Một trải nghiệm vài giờ làm thật kỹ thường được nhớ hơn cả ngày chạy qua nhiều điểm. Quan trọng là có khoảng lặng để khách cảm nhận, không bị dồn lịch.
Khi nào thì sản phẩm du lịch sẵn sàng bán rộng?
Khi vài đoàn thử liên tiếp đều có trải nghiệm tốt mà không cần bạn đi kèm sửa chữa từng chút, và đội ngũ địa phương tự vận hành được. Lúc đó sản phẩm đã đủ vững để mở rộng.
