Để sống qua mùa thấp điểm ở một điểm du lịch mới, người làm phải tính dòng tiền theo cả năm chứ không theo tháng đông khách nhất, có sản phẩm riêng cho mùa vắng thay vì chỉ giảm giá, nhắm vào những nhóm khách không đi theo lễ tết, và tìm cách giữ đội ngũ qua những tháng ít việc.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Mùa cao điểm thì ai cũng vui, phòng kín, quán đông. Nhưng những người làm du lịch lâu năm sẽ nói với bạn rằng doanh nghiệp sống hay chết là do mùa thấp điểm. Tập này dành cho những tháng vắng.
Vì sao mùa thấp điểm ở vùng mới còn khắc nghiệt hơn?
Ở những điểm đến đã nổi tiếng, mùa thấp điểm vẫn có một lượng khách nhất định. Ở vùng mới, mùa thấp điểm có thể gần như không có ai. Khách chưa biết tới vùng, và những người biết thì chỉ đi vào lúc đẹp nhất.
Thêm vào đó, vùng mới thường có mùa rõ rệt. Mùa mưa ở cao nguyên đường trơn, mùa gió ở đảo tàu nghỉ chạy. Khách không đến không phải vì họ không muốn, mà vì họ không đến được.
Chi phí thì vẫn chạy: lương nhân viên, trả nợ vay, bảo trì, điện nước. Nhiều người mới làm du lịch tính doanh thu dựa trên vài tháng đẹp rồi chia đều cho cả năm, và đến tháng vắng thứ ba thì hết tiền.
Hiểu rõ mùa thấp điểm của vùng mình dài bao lâu, sâu tới đâu, là bước đầu tiên để không bị bất ngờ.
Tính dòng tiền cho cả năm
Cách tính mình khuyên là lấy doanh thu thật của mùa đông khách, trừ chi phí, rồi hỏi: phần còn lại có đủ nuôi những tháng vắng không. Nếu không đủ, phải có kế hoạch khác trước khi mùa vắng tới, không phải khi đã tới.
Trong mùa cao điểm, nên giữ lại một phần doanh thu như quỹ cho mùa vắng. Nghe đơn giản nhưng nhiều người không làm, vì mùa đông khách cũng là lúc muốn mở rộng, sửa sang, đầu tư thêm.
Mùa thấp điểm cũng là lúc hợp lý để bảo trì, sửa chữa, đào tạo. Nếu lên kế hoạch tốt, những việc đó được dồn vào mùa vắng thay vì làm gián đoạn mùa đông.
Và nói chuyện với ngân hàng, với nhà cung cấp từ sớm. Nhiều nơi có thể giãn lịch trả nợ, lịch thanh toán theo mùa nếu được trao đổi trước.
Sản phẩm riêng cho mùa vắng, không chỉ là giảm giá
Phản xạ phổ biến nhất là giảm giá. Giảm giá có thể kéo được một ít khách, nhưng nó cũng dạy khách rằng giá thật của bạn thấp hơn, và thu nhập vẫn không đủ.
Cách tốt hơn là nghĩ xem mùa vắng có gì mà mùa đông không có. Mùa mưa ở cao nguyên có mây phủ, có nấm rừng, có cây cối xanh mướt, có không khí yên tĩnh. Mùa gió ở đảo có biển động hùng vĩ, có những ngày ngư dân ở nhà vá lưới, kể chuyện.
Từ đó làm ra những sản phẩm riêng: khoá học nấu ăn, làm đồ thủ công, viết lách, thiền tĩnh tâm, chụp ảnh mây mù. Những thứ không cần trời nắng, thậm chí đẹp hơn khi trời không nắng.
Một số nơi còn biến mùa vắng thành mùa của người địa phương: tổ chức những sự kiện nhỏ cho chính người trong vùng và vùng lân cận, vừa có doanh thu, vừa gắn kết.
Tìm những khách không đi theo lễ tết
Có những nhóm khách không bị ràng buộc bởi lịch lễ tết. Người làm việc từ xa, người đã nghỉ hưu, nhóm nghiên cứu, người viết, nghệ sĩ tìm nơi yên tĩnh, đoàn học sinh sinh viên đi thực tế.
Những nhóm này thường ở dài ngày, ít đòi hỏi dịch vụ cầu kỳ, và coi sự vắng vẻ là lợi thế. Một gói ở dài ngày với giá hợp lý, có mạng tốt, có chỗ làm việc, có bữa ăn đơn giản, có thể giữ họ ở cả tháng.
Doanh nghiệp, tổ chức cần nơi hội thảo, đào tạo, gặp gỡ nội bộ cũng thường linh hoạt về thời gian và thích chỗ vắng để tập trung.
Việc tìm những nhóm này cần làm từ trước mùa vắng vài tháng, qua quan hệ, qua các cộng đồng trực tuyến, qua những khách cũ đã yêu vùng.
Giữ đội ngũ qua những tháng ít việc
Đây là chỗ đau nhất. Nếu mùa vắng cho nhân viên nghỉ hết, mùa sau phải tuyển và đào tạo lại, chất lượng dịch vụ đi xuống. Nếu giữ hết, chi phí đè nặng.
Nhiều nơi làm theo cách lai: giữ một đội nòng cốt, còn những người khác là lao động thời vụ, thường là người địa phương có nghề chính khác như làm nông, đánh cá, chỉ làm du lịch vào mùa đông khách. Mô hình này hợp với nhịp sống của vùng.
Mùa vắng cũng là lúc đào tạo đội nòng cốt, cho họ đi học, đi tham quan nơi khác, làm những việc cải tiến mà mùa đông không có thời gian.
Mùa thấp điểm không phải là kẻ thù. Nó là nhịp thở của một vùng đất. Người dựng vùng giỏi học cách thở theo nhịp đó thay vì cố chống lại. Vùng của bạn thở chậm vào tháng nào, và bạn đã chuẩn bị gì cho những tháng đó?
Câu hỏi thường gặp
Có nên đóng cửa hẳn trong mùa thấp điểm?
Với một số nơi, đóng cửa vài tháng để sửa sang và cho đội ngũ nghỉ là lựa chọn hợp lý hơn mở cửa mà lỗ. Quan trọng là thông báo rõ cho khách và tính toán chi phí cố định trong thời gian đóng.
Giảm giá mùa thấp điểm bao nhiêu thì hợp lý?
Không có mức chung. Nên thay giảm giá thẳng bằng những gói giá trị hơn như ở thêm đêm, kèm bữa ăn, kèm trải nghiệm, để giữ được giá niêm yết và không làm khách mùa cao điểm thấy thiệt.
Làm sao quảng bá vẻ đẹp mùa vắng?
Kể thật về mùa đó, với hình ảnh thật và những trải nghiệm chỉ có vào mùa đó. Khách cũ đã từng đến mùa vắng là người kể thuyết phục nhất, nên mời họ chia sẻ.
Người lao động thời vụ có cần hợp đồng không?
Có. Lao động thời vụ vẫn cần thỏa thuận rõ về công việc, tiền công và thời gian, và tuân theo quy định về lao động. Nên hỏi cơ quan lao động địa phương nếu chưa rõ.
Mùa thấp điểm có phải lúc tốt để mở rộng không?
Thường là lúc tốt để xây sửa vì ít làm phiền khách, nhưng chỉ nên làm khi dòng tiền cho phép. Mở rộng bằng tiền vay trong mùa vắng mà không có quỹ dự phòng là rủi ro cao.
