Khi làm ăn ở nước khác, phải kiểm tra pháp lý ở cả hai đầu. Một đầu là luật của nước sở tại về đầu tư, thuế, lao động, đất đai, giấy phép. Đầu kia là luật Việt Nam về chuyển tiền ra nước ngoài, đầu tư ra nước ngoài, thuế thu nhập toàn cầu. Luôn dùng luật sư độc lập ở nơi đó, và không dựa vào lời của bên đang bán dịch vụ cho mình.
Chào bạn, đây là Nhà Kiến Tạo. Mình không phải luật sư, và tập này không phải tư vấn pháp lý. Mình chỉ muốn chia sẻ những nguyên tắc mà người làm ăn xa hay nhắc nhau, sau khi đã thấy nhiều người trả giá vì bỏ qua chúng.
Hai đầu pháp lý, không phải một
Nhiều người khi làm ăn ở nước ngoài chỉ lo luật bên đó. Họ thuê luật sư ở nước sở tại, lập công ty, xin giấy phép. Nhưng họ quên rằng họ vẫn là công dân Việt Nam, và luật Việt Nam cũng có những quy định với họ.
Chuyển tiền từ Việt Nam ra nước ngoài để đầu tư phải theo quy định về quản lý ngoại hối và đầu tư ra nước ngoài. Thu nhập từ nước ngoài có thể phải kê khai thuế ở Việt Nam tuỳ tình trạng cư trú thuế.
Bỏ qua đầu Việt Nam có thể dẫn tới những rắc rối nghiêm trọng, kể cả khi mọi thứ ở nước ngoài đều hợp pháp.
Vì vậy cần hai luật sư, hoặc một đơn vị có năng lực ở cả hai đầu: một ở nước sở tại, một ở Việt Nam.
Những gì cần kiểm tra ở nước sở tại
Hình thức đầu tư nào được phép cho người nước ngoài. Một số ngành hạn chế hoặc cấm nhà đầu tư nước ngoài, một số yêu cầu có đối tác địa phương.
Quyền sở hữu đất đai và bất động sản của người nước ngoài. Ở nhiều nơi, người nước ngoài bị hạn chế mua đất, hoặc phải xin phép đặc biệt.
Thuế: thuế doanh nghiệp, thuế thu nhập, thuế chuyển lợi nhuận về nước, các hiệp định tránh đánh thuế hai lần nếu có.
Lao động: điều kiện tuyển dụng người địa phương, giấy phép lao động cho người nước ngoài, bảo hiểm, quy định sa thải. Và giấy phép kinh doanh cho ngành cụ thể của mình.
Luật sư độc lập, không phải luật sư của bên bán
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Khi bạn mua một dịch vụ, một dự án, một chương trình ở nước ngoài, bên bán thường giới thiệu luật sư. Luật sư đó có thể giỏi, nhưng họ có quan hệ với bên bán, và lợi ích của họ có thể không hoàn toàn trùng với bạn.
Hãy tự tìm luật sư độc lập, qua giới thiệu của người mình tin, qua hiệp hội luật sư của nước đó, qua cơ quan đại diện của Việt Nam. Kiểm tra họ có giấy phép hành nghề không.
Khi gặp luật sư độc lập, hãy nói rõ ngay từ đầu rằng mình muốn họ tìm những điểm bất lợi cho mình trong hồ sơ, chứ không phải xác nhận hồ sơ ổn. Một luật sư tốt sẽ hiểu yêu cầu đó và làm đúng vai của họ: người đứng về phía bạn.
Trả phí cho luật sư độc lập có thể thấy tốn. Nhưng so với số tiền bạn sắp đầu tư, đó là một khoản rất nhỏ để bảo vệ phần lớn.
Và đọc kỹ những gì luật sư viết, hỏi lại những gì không hiểu. Đừng ký bất cứ thứ gì chỉ vì đã có luật sư xem.
Những dấu hiệu cảnh báo
Có vài dấu hiệu mà khi thấy, bạn nên dừng lại. Lời hứa lợi nhuận chắc chắn hoặc cam kết kết quả hồ sơ. Thúc giục quyết định nhanh vì sắp hết suất, sắp tăng giá. Yêu cầu chuyển tiền qua những kênh không chính thức hoặc vào tài khoản cá nhân.
Hợp đồng chỉ có bằng ngôn ngữ mình không đọc được và không có bản dịch được chứng thực. Từ chối cho mình gặp luật sư độc lập hoặc tự kiểm tra thông tin.
Thông tin không khớp giữa các tài liệu, hoặc không tìm thấy thông tin về dự án, về doanh nghiệp từ nguồn chính thức.
Khi gặp những dấu hiệu này, đừng ngại hỏi thẳng, và đừng ngại rút lui. Mất một cơ hội còn tốt hơn mất tiền.
Kiểm tra là việc làm liên tục
Pháp lý không phải việc làm một lần lúc bắt đầu. Luật thay đổi, chính sách thay đổi, tình hình doanh nghiệp thay đổi. Cần theo dõi và cập nhật định kỳ.
Giữ hồ sơ đầy đủ: hợp đồng, chứng từ chuyển tiền, giấy phép, báo cáo thuế ở cả hai đầu. Khi có tranh chấp hay khi cơ quan chức năng hỏi, hồ sơ đầy đủ là thứ bảo vệ bạn.
Có một luật sư quen ở cả hai đầu, người hiểu việc kinh doanh của bạn, để hỏi khi có gì thay đổi.
Làm ăn xa đòi hỏi sự cẩn thận gấp đôi. Người cẩn thận có thể đi chậm hơn, nhưng thường đi xa hơn. Lần gần nhất bạn ký một giấy tờ quan trọng, bạn đã đọc hết từng dòng chưa?
Câu hỏi thường gặp
Chuyển tiền ra nước ngoài để đầu tư cần thủ tục gì?
Đầu tư ra nước ngoài từ Việt Nam phải tuân theo quy định về đầu tư ra nước ngoài và quản lý ngoại hối, có thể cần đăng ký hoặc chấp thuận tuỳ hình thức và quy mô. Nên hỏi ngân hàng và luật sư tại Việt Nam.
Thu nhập ở nước ngoài có phải nộp thuế ở Việt Nam không?
Tuỳ tình trạng cư trú thuế của bạn và hiệp định thuế giữa hai nước nếu có. Nên hỏi chuyên gia thuế hoặc cơ quan thuế để biết nghĩa vụ cụ thể.
Tìm luật sư độc lập ở nước ngoài bằng cách nào?
Qua giới thiệu của người đáng tin, hiệp hội luật sư của nước đó, cơ quan đại diện Việt Nam, hoặc các hãng luật quốc tế. Kiểm tra giấy phép hành nghề trước khi thuê.
Hợp đồng bằng tiếng nước ngoài có cần dịch không?
Nên có bản dịch được chứng thực nếu bạn không đọc thông thạo ngôn ngữ đó, và hỏi rõ bản nào có giá trị pháp lý khi có khác biệt.
Người nước ngoài có được mua đất ở các nước Caribe không?
Tuỳ quy định từng nước, nhiều nơi có hạn chế hoặc yêu cầu giấy phép riêng cho người nước ngoài. Hỏi luật sư độc lập ở nước đó trước khi quyết định.
